SKD w nowej ustawie: resort zmienia kierunek

Sankcja Kredytu Darmowego (SKD) pozostaje jednym z najważniejszych tematów prac nad nową ustawą o kredycie konsumenckim. W tle znajdują się wyroki TSUE, rosnąca liczba postępowań oraz dyskusja o zakresie odpowiedzialności kredytodawców za naruszenia obowiązków ustawowych. Według medialnych doniesień Ministerstwo Sprawiedliwości analizowało nawet odrębne rozwiązania, które miały ingerować w skutki wcześniej zawartych umów. Obecnie większe znaczenie mają jednak prace nad kompleksową zmianą przepisów.

Rosnące znaczenie spraw o SKD

Na sytuację sektora finansowego wpłynęły przede wszystkim dwa orzeczenia TSUE. W sprawie C-472/23 Trybunał nie zakwestionował samego mechanizmu jednolitej sankcji przewidzianej w polskim prawie, wskazując jednocześnie na znaczenie zasady proporcjonalności.

Kolejny ważny wyrok zapadł 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 i odnosił się do odsetek naliczanych od skredytowanych kosztów. Orzeczenie przełożyło się na zmianę praktyki części instytucji finansowych oraz ponowną ocenę ryzyka związanego z umowami konsumenckimi.

Pomysł odrębnych przepisów

Z informacji opublikowanych przez Business Insider wynikało, że w Ministerstwie Sprawiedliwości rozważano stworzenie osobnej regulacji poświęconej SKD. Według anonimowych źródeł analizowane rozwiązania miały odnosić się także do istniejących stosunków umownych.

Szczegóły projektu nie zostały jednak przedstawione publicznie, dlatego nie sposób przesądzić, jaki dokładnie zakres miałaby ewentualna ingerencja ustawodawcy. Doniesienia wskazują zarazem, że obecnie szanse na przyjęcie odrębnej specustawy są niewielkie.

Granice działania prawa wstecz

Wprowadzenie regulacji wpływających na wcześniej zawarte umowy rodzi istotne pytania prawne. Zasada niedziałania prawa wstecz chroni stabilność stosunków prawnych i prawa nabyte, choć polski system dopuszcza od niej określone wyjątki.

Znaczenie miałoby więc rozróżnienie pomiędzy rzeczywistym nadaniem przepisom mocy wstecznej a zastosowaniem nowych zasad do umów, które nadal są wykonywane. Każde takie rozwiązanie musiałoby pozostawać zgodne z Konstytucją, prawem unijnym oraz dotychczasowym orzecznictwem TSUE.

Nowy model sankcji w ustawie

Z wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że SKD ma pozostać elementem nowej ustawy o kredycie konsumenckim. Planowane jest jednak wprowadzenie także innych mechanizmów sankcyjnych, dostosowanych do rodzaju i wagi stwierdzonego naruszenia.

Taki kierunek oznacza odejście od sytuacji, w której SKD stanowi podstawowy instrument przewidziany dla wielu różnych uchybień. Kluczowe będzie ustalenie, które naruszenia nadal będą prowadziły do pełnych skutków SKD, a w których przypadkach zastosowanie znajdzie inna sankcja.

Projekt nadal bez ostatecznego kształtu

Prace nad ustawą o kredycie konsumenckim zostały przejęte przez Ministerstwo Sprawiedliwości po odebraniu UOKiK upoważnienia do dalszego prowadzenia projektu. Resort koncentruje się obecnie na wdrożeniu dyrektywy CCD2 i stworzeniu nowego systemu ochrony Konsumentów.

Na tym etapie nie przedstawiono jeszcze finalnej wersji regulacji. Według deklaracji resortu konsultacje z zainteresowanymi instytucjami mają rozpocząć się dopiero po zakończeniu prac nad projektem, dlatego ostateczny zakres zmian w SKD pozostaje otwarty.

Przyszłość SKD będzie zależała przede wszystkim od treści nowej ustawy o kredycie konsumenckim. Doniesienia o rozważanej regulacji ingerującej w istniejące umowy pokazują skalę problemu, z którym mierzy się ustawodawca, jednak obecny kierunek prac wskazuje na utrzymanie SKD obok innych, bardziej zróżnicowanych sankcji. Ostateczna ocena nowych zasad będzie możliwa po publikacji projektu i zweryfikowaniu ich zgodności z dotychczasowym orzecznictwem TSUE.