Roczny termin na SKD trafił przed Trybunał

Roczny termin na skorzystanie z Sankcji Kredytu Darmowego (SKD) stał się przedmiotem nowych pytań prejudycjalnych skierowanych do TSUE przez Sąd Rejonowy w Białymstoku. Sprawy C-821/26 i C-889/26 odnoszą się m.in. do ochrony Konsumenta pozwanego przez kredytodawcę o zapłatę. Odpowiedzi Trybunału będą istotne dla oceny, czy upływ 12 miesięcy zawsze wyłącza możliwość powołania się na SKD oraz jaką rolę powinien odgrywać sąd przy stwierdzeniu naruszeń obowiązków informacyjnych.

Roczny termin na skorzystanie z SKD

Obecnie art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje, że uprawnienie do SKD wygasa po roku od wykonania umowy. W praktyce kluczowe znaczenie ma więc ustalenie momentu, od którego należy rozpocząć liczenie tego okresu.

Roczny termin wynika z polskich przepisów, natomiast dyrektywa 2008/48/WE wymaga, aby sankcje za naruszenia były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Wątpliwości dotyczą więc tego, czy krajowa regulacja zapewnia Kredytobiorcy odpowiedni poziom ochrony.

Pytania w sprawie C-821/26

Jedno z najważniejszych zagadnień przedstawionych TSUE odnosi się do sytuacji, gdy SKD stanowi środek obrony przed żądaniem zapłaty skierowanym przez instytucję finansową. Sąd pyta, czy roczny termin powinien obowiązywać także w takim przypadku.

Analizie zostanie poddane ponadto, czy konieczne jest złożenie oświadczenia o SKD bezpośrednio kredytodawcy oraz czy takie uprawnienie przysługuje kuratorowi reprezentującemu nieobecnego Konsumenta. Na odpowiedzi TSUE trzeba jednak poczekać, dlatego obecnie obowiązujące terminy nadal powinny być uwzględniane.

SKD stosowana z urzędu

Sprawa C-889/26 dotyczy kolejnego istotnego zagadnienia – możliwości zastosowania SKD przez sąd bez wcześniejszego żądania ze strony Kredytobiorcy. Pytanie powstało na tle postępowania wszczętego przez kredytodawcę o zapłatę należności wynikających z umowy.

TSUE ma ocenić, czy sąd powinien wyciągnąć konsekwencje z naruszenia obowiązków informacyjnych także wtedy, gdy sam Konsument nie powołał się na SKD. Takie rozstrzygnięcie mogłoby wpłynąć na sposób badania umów w postępowaniach inicjowanych przez instytucje finansowe.

Znaczenie dla spłaconych umów

Pytania prejudycjalne są ważne także dla osób, które zakończyły spłatę zobowiązania ponad rok temu. Nie oznacza to jednak, że już obecnie można przyjąć, iż termin przewidziany w art. 45 ust. 5 przestał obowiązywać.

Odrębną kwestią pozostają roszczenia wynikające np. z pobierania odsetek od finansowanych kosztów. Ich podstawa prawna i termin przedawnienia nie muszą być tożsame z zasadami odnoszącymi się bezpośrednio do SKD, dlatego wymagają osobnej analizy konkretnej umowy i rozliczeń.

Wpływ przyszłego wyroku TSUE

Jeżeli Trybunał uzna, że ochrona Konsumenta wymaga szerszego stosowania SKD w sprawach o zapłatę, znaczenie wyroku wykroczy poza pojedyncze postępowania. Instytucje finansowe będą musiały dokładniej oceniać umowy przed skierowaniem roszczeń do sądu.

Do czasu wydania orzeczeń nie należy jednak zakładać żadnego z możliwych scenariuszy. Pytania prejudycjalne otwierają dyskusję o zakresie ochrony Kredytobiorców, lecz dopiero odpowiedzi TSUE pozwolą określić ich rzeczywisty wpływ na krajową praktykę.

Sprawy C-821/26 i C-889/26 mogą mieć istotne znaczenie dla przyszłości SKD, zwłaszcza w zakresie rocznego terminu oraz obowiązków sądu przy analizie umowy konsumenckiej. Na obecnym etapie nie doszło jednak do zmiany przepisów ani zakwestionowania 12-miesięcznego okresu. Do czasu wydania wyroków kluczowe pozostaje stosowanie aktualnych regulacji i indywidualna ocena dokumentacji, szczególnie w przypadku umów spłaconych wcześniej.