Przyszłość SKD w nowej ustawie konsumenckiej

Prace nad nową ustawą o kredycie konsumenckim ponownie wywołują dyskusję o przyszłości Sankcji Kredytu Darmowego (SKD). Prezes UOKiK Tomasz Chróstny w rozmowie opublikowanej 12 sierpnia 2026 r. wskazał, że przedstawiciele sektora finansowego zabiegają o zmianę obecnego modelu sankcji. Jednocześnie projekt przygotowany wcześniej przez UOKiK został wycofany, a opracowaniem nowych przepisów zajmuje się Ministerstwo Sprawiedliwości przy współpracy z Ministerstwem Finansów.

Przyszłość SKD w nowych przepisach

Według prezesa UOKiK przedstawiciele sektora, w tym Związek Banków Polskich, zabiegają w resortach odpowiedzialnych za projekt o usunięcie SKD z ustawy o kredycie konsumenckim. Jednym z podnoszonych argumentów jest kwestia proporcjonalności sankcji do stwierdzonego naruszenia.

Tomasz Chróstny ocenia, że działania te zmierzają do ograniczenia obecnego zakresu ochrony. W debacie pojawiła się też koncepcja uregulowania SKD w odrębnym akcie prawnym. Na tym etapie nie przesądzono jednak, jaki ostatecznie kształt otrzymają nowe przepisy.

Proporcjonalność sankcji w centrum uwagi

Sektor finansowy opowiada się za tym, aby konsekwencje wobec kredytodawcy były uzależnione od rodzaju i wagi uchybienia. Obecny mechanizm przewidziany w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim pozwala przy spełnieniu ustawowych warunków na zwrot kapitału bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy.

W dyskusji istotny pozostaje wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23. Trybunał uznał, że jednolita sankcja stosowana wobec naruszeń obowiązków informacyjnych nie jest sama w sobie sprzeczna z prawem Unii, o ile spełnia wymagania skuteczności, proporcjonalności i odstraszającego charakteru.

Projekt UOKiK został zastąpiony

Pierwotnie za przygotowanie projektu wdrażającego dyrektywę CCD2 odpowiadał UOKiK. Propozycje urzędu zakładały szerszą ochronę Konsumentów, m.in. poprzez rozszerzenie katalogu naruszeń mogących prowadzić do zastosowania SKD.

W maju 2026 r. UOKiK stracił upoważnienie do dalszego prowadzenia prac. Nowy projekt przygotowuje Ministerstwo Sprawiedliwości przy udziale resortu finansów. Regulacje mają wdrożyć do krajowego prawa rozwiązania wynikające z dyrektywy CCD2.

Źródła masowych postępowań

Prezes UOKiK odniósł się także do przyczyn dużej liczby procesów przeciwko instytucjom finansowym. Wskazał, że obecnej sytuacji nie można sprowadzać wyłącznie do działalności urzędu lub rozwoju podmiotów specjalizujących się w dochodzeniu roszczeń.

Znaczenie miały m.in. brak skutecznych rozwiązań polubownych oraz ograniczone możliwości instytucjonalnej ochrony Konsumentów. Jako przykład wskazano miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów, którzy nie zawsze dysponują odpowiednimi środkami i zapleczem pozwalającym na prowadzenie bardziej złożonych spraw.

Regulacja rynku usług prawnych

Tomasz Chróstny opowiedział się jednocześnie za uregulowaniem działalności kancelarii odszkodowawczych. Wśród rozważanych rozwiązań znalazły się wymagania odnoszące się do kwalifikacji osób świadczących pomoc oraz zasady ustalania wynagrodzenia, w tym premii za sukces.

Zdaniem prezesa UOKiK rozwiązanie problemów występujących na tym rynku wymaga zmian ustawowych. Samo ograniczenie działalności takich podmiotów nie wyeliminuje jednak roszczeń wynikających z wadliwych postanowień umownych, ponieważ Kredytobiorcy nadal mogą korzystać z pomocy adwokatów i radców prawnych.

Ochrona Konsumentów a nowe regulacje

Kształt przyszłej ustawy będzie istotny zarówno dla nowych umów, jak i zasad egzekwowania obowiązków nakładanych na kredytodawców. Dyskusja wokół SKD pokazuje różnice pomiędzy podejściem UOKiK a stanowiskiem prezentowanym przez część sektora finansowego.

Kluczowe pozostaje zachowanie mechanizmu, który z jednej strony zapewnia skuteczną ochronę Konsumenta, a z drugiej odpowiada wymogom prawa unijnego. Ostateczny zakres SKD będzie można ocenić dopiero po przedstawieniu nowych propozycji legislacyjnych.

Przyszłość SKD stała się jednym z najważniejszych elementów prac nad ustawą o kredycie konsumenckim. Z wypowiedzi prezesa UOKiK wynika, że sektor finansowy zabiega o zmianę obecnego mechanizmu, podczas gdy urząd opowiada się za utrzymaniem skutecznej ochrony Konsumentów. Jednocześnie dyskusja obejmuje potrzebę uporządkowania rynku usług prawnych oraz przyczyny masowego dochodzenia roszczeń przed sądami. Ostateczne znaczenie planowanych zmian będzie zależało od treści projektu przygotowywanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości.