Erste koryguje portfel po wyroku TSUE

Przejęcie Santander Banku Polska oznacza dla Erste Banku Polska nie tylko obsługę dotychczasowych umów, ale także ryzyko prawne związane z Sankcją Kredytu Darmowego (SKD). Po wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 instytucja przeanalizowała swój portfel kredytów gotówkowych i dokonała korekty jego wartości o ponad 71 mln zł. Nie jest to jednak rezerwa na postępowania sądowe. Jednocześnie na koniec czerwca Erste uczestniczył w 3.774 sprawach związanych z finansowaniem konsumenckim.

Korekta wartości portfela

Erste Bank Polska skorygował wartość bilansową brutto portfela kredytów gotówkowych o 71 mln 225 tys. zł. Zmiana uwzględnia przewidywane niższe wpływy odsetkowe po kwietniowym orzeczeniu TSUE, które zakwestionowało pobieranie odsetek od finansowanych kosztów, m.in. prowizji.

Kwota ta nie stanowi jednak rezerwy na ryzyko prawne związane z SKD ani środków przeznaczonych na zwroty dla Klientów. Korekta odnosi się do oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych i nie obejmuje odsetek pobranych w poprzednich latach.

Rosnąca wartość postępowań

Na 30 czerwca 2026 r. Erste był stroną 3.774 postępowań związanych z kredytami gotówkowymi. Łączna wartość przedmiotu sporu wynosiła blisko 114,9 mln zł, czyli średnio ok. 30,4 tys. zł na jedną sprawę.

Kwartał wcześniej raportowano 3.809 postępowań o wartości ponad 108,3 mln zł. Bank nie przedstawił w sprawozdaniu szczegółowego rozkładu prawomocnych orzeczeń, natomiast podczas konferencji wynikowej wskazano, że ok. 80% rozstrzygnięć pierwszej instancji pozostaje dla niego korzystnych.

Zmiany w krajowym orzecznictwie

Erste wskazuje, że kwietniowe stanowisko TSUE jest niespójne z wcześniejszą praktyką rynkową. W sprawozdaniu przywołano też orzeczenie Sądu Najwyższego z 2017 r., które dopuszczało finansowanie pozaodsetkowych kosztów przy spełnieniu określonych warunków.

Nowsze orzecznictwo zmierza jednak w innym kierunku. W wyroku z 3 czerwca 2025 r. (II CSKP 1953/22) SN zakwestionował naliczanie odsetek od finansowanej prowizji, natomiast 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) wskazał, że oprocentowanie może być naliczane wyłącznie od całkowitej kwoty kredytu.

Indywidualna analiza umów

W przypadku umów zawieranych wcześniej przez Santander istotne jest m.in. ustalenie, czy pozaodsetkowe koszty były finansowane i czy naliczano od nich oprocentowanie. Znaczenie mają także sposób przedstawienia tych zasad w dokumentacji, prawidłowość RRSO oraz informacje o całkowitym koszcie zobowiązania.

Stwierdzenie takich nieprawidłowości nie oznacza automatycznego zastosowania SKD. Każdy przypadek wymaga osobnej oceny pod kątem przesłanek określonych w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim oraz zachowania terminu na złożenie odpowiedniego oświadczenia.

Zmiana podejścia instytucji

Po orzeczeniu C-744/24 część instytucji finansowych zmieniła podejście do oprocentowania finansowanych kosztów. mBank i Millennium poinformowały o zaprzestaniu naliczania takich odsetek. Prezes Erste przekazał natomiast, że instytucja nie pobiera ich od prowizji i ubezpieczeń już od 2024 r.

Pozostaje jednak kwestia wcześniejszych rozliczeń, w tym umów zakończonych przed 2024 r. To właśnie w odniesieniu do takich zobowiązań mogą pojawiać się roszczenia wynikające ze sposobu naliczania kosztów oraz realizacji obowiązków informacyjnych.

Znaczenie wcześniejszych umów

Zmiana marki nie wpływa na prawa i obowiązki wynikające z wcześniej zawartych umów. Dlatego dokumentacja pochodząca jeszcze z okresu działalności Santander może być przedmiotem analizy pod kątem SKD oraz aktualnego orzecznictwa TSUE i Sądu Najwyższego.

Przykładem jest sprawa C-566/24 dotycząca umowy Santander, w której naliczano odsetki także od finansowanej prowizji. TSUE umorzył postępowanie 5 marca 2026 r. po uznaniu powództwa przez instytucję finansową, przez co pytania prejudycjalne pozostały bez odpowiedzi.

Korekta wartości portfela o ponad 71 mln zł pokazuje, że Erste uwzględnił finansowe konsekwencje zmian następujących po wyroku TSUE C-744/24. Nie oznacza to utworzenia rezerw na sprawy związane z SKD ani rozliczenia odsetek pobranych w poprzednich latach. Przy toczących się postępowaniach oraz zmieniającym się orzecznictwie kluczowa pozostaje indywidualna analiza dawnych umów Santander.