WIBOR w sądach – rośnie znaczenie sporów z bankami

Dyskusja o WIBORze ponownie nabiera intensywności, a sektor bankowy coraz wyraźniej próbuje kontrolować narrację dotyczącą sporów sądowych. Tymczasem realia pozwów dowodzą, że linia orzecznicza stopniowo się zmienia, a pozycja Kredytobiorców wcale nie jest tak słaba, jak wynikałoby z przekazów banków. Ostatnie lata pokazały, że próby zniechęcania Konsumentów do kierowania spraw do sądów przynoszą rezultaty jedynie doraźne. Pierwsze wyroki potwierdzają, że argumentacja odnosząca się do obowiązków informacyjnych banków dotyczących ryzyka zmiennego oprocentowania nie tylko jest zasadne, ale bywa także skuteczna.

Spory o WIBOR w centrum uwagi

Od kilku lat banki starają się bagatelizować pozwy dotyczące mechanizmu WIBOR, powtarzając narrację znaną z początków sporów frankowych. W sądach pojawiają się jednak pierwsze orzeczenia, które kwestionują prawidłowość informowania Kredytobiorców o sposobie działania stawki referencyjnej oraz wpływie zmiennego oprocentowania na wysokość raty. Tak jak lata temu w sprawach frankowych, również dziś wiele postępowań stanowi dla sędziów nowy typ sporu, jednak linia orzecznicza zaczyna się kształtować, a opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-471/24 sugeruje możliwość kontroli sądowej takich klauzul.

Banki próbują przejąć kontrolę

Sektor finansowy intensywnie promuje pojedyncze korzystne dla siebie rozstrzygnięcia, tworząc iluzję, że pozwy o WIBOR są z góry skazane na porażkę. Taka strategia wynika wprost z obaw przed dopływem nowych spraw i ewentualnymi pytaniami prejudycjalnymi kierowanymi do TSUE. Publikowane komentarze części pełnomocników banków, również w mediach społecznościowych, często trudno uznać za profesjonalne, co uwypukla napięcie po drugiej stronie sporu.

Kredytobiorcy wygrywają od 2018 roku

Sprawy o WIBOR stały się tematem szeroko komentowanym dopiero w ostatnich latach. Mimo to pierwsze korzystne dla Konsumentów wyroki zapadały znacznie wcześniej. W 2018 roku Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił powództwo PKO BP o zapłatę ponad 155 tys. zł, wskazując na abuzywne postanowienia dotyczące zmiennego oprocentowania i brak właściwego poinformowania Kredytobiorcy o mechanizmie ustalania oprocentowania. Sprawa ta pokazała, że nieprawidłowe wykonywanie obowiązków informacyjnych może prowadzić do nieskuteczności wypowiedzenia umowy i podważenia żądań banku.

Nowe pozwy a zmiana kierunku orzecznictwa

Znacznym echem odbiła się decyzja prezesa stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu (SBB) o pozwaniu banku w związku z pożyczką opartą o WIBOR. Zarzuty dotyczą braku wyjaśnienia mechanizmu wyznaczania stawki referencyjnej oraz braku przedstawienia symulacji spłaty dla sytuacji drastycznego wzrostu WIBORu. Sprawa prowadzona przez doświadczonego pełnomocnika ma potencjał stać się ważnym punktem odniesienia w kolejnych postępowaniach i wpłynąć na sposób oceny obowiązków informacyjnych przedsiębiorców wobec Konsumentów.

Nieuczciwe oferty pomocy prawnej

Wzrost popularności pozwów o WIBOR doprowadził do pojawienia się w sieci podmioty posługujące się wątpliwymi praktykami marketingowymi. Niektóre z nich podszywają się pod kancelarie specjalizujące się w sporach bankowych, inne wykorzystują wyroki dotyczące kredytów frankowych, wprowadzając Kredytobiorców w błąd co do realnych szans powodzenia. Niewłaściwy wybór pełnomocnika może prowadzić nie tylko do nieefektywnej ochrony prawnej, lecz także do podpisania umów zawierających pułapki finansowe, wysokie success fee i niejasne zasady rozliczeń.

Znaczące konsekwencje dla banków

Niejednolite orzecznictwo poddaje krytyce brak rzetelnego informowania Konsumentów o ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem. W wielu sprawach sądy zwracają uwagę, że Kredytobiorcy nie otrzymywali ani symulacji wzrostu raty, ani jasnej informacji o relacji pomiędzy WIBORem a kosztem kredytu. Skutkiem takich zaniedbań bywa wykreślenie WIBORu z umowy, co nie wynika z jego nieważności, lecz z naruszenia obowiązków przedsiębiorcy. W określonych przypadkach otwiera to drogę do Sankcji Kredytu Darmowego (SKD), jeśli potwierdzone zostanie rażące naruszenie prawa Konsumenta.

Banki starają się utrzymać dominującą narrację, jednak fakty wskazują, że spory o WIBOR wchodzą w fazę, w której coraz trudniej ignorować argumenty strony konsumenckiej. Kolejne orzeczenia, opinie TSUE oraz przykłady spraw wygranych już wiele lat temu podważają tezę o bezdyskusyjnej przewadze sektora. Rosnąca świadomość prawna Kredytobiorców i rozwijająca się praktyka sądowa sprawiają, że przyszłość sporów o WIBOR może okazać się dla banków znacznie bardziej wymagająca, niż sugerują ich oficjalne komunikaty.