WIBOR a kredyt hipoteczny – ryzyko i wyroki sądów

WIBOR od lat stanowi kluczowy element oprocentowania kredytów hipotecznych i w istotny sposób wpływa na sytuację finansową Kredytobiorców. Pomimo jego powszechnego stosowania, mechanizm ustalania wskaźnika oraz skala ryzyka nie zawsze były przedstawiane w sposób jasny i zrozumiały. W efekcie wielu Kredytobiorców dopiero w okresie gwałtownych podwyżek rat uświadomiło sobie realne konsekwencje zmiennej stopy procentowej.

Istota i konstrukcja WIBOR

WIBOR jest wskaźnikiem referencyjnym opartym na deklaracjach i kwotowaniach wybranych banków, a nie na powszechnych, rzeczywistych transakcjach rynkowych. Jego definicja funkcjonuje wyłącznie w regulacjach administratora, poza systemem prawa powszechnie obowiązującego. Taka konstrukcja powoduje, że wskaźnik ten bywa oderwany od realiów rynkowych i generuje nieograniczone ryzyko po stronie Kredytobiorców.

Reprezentatywność i przejrzystość

Na wysokość WIBOR wpływa wąska grupa największych instytucji finansowych, co rodzi wątpliwości co do jego reprezentatywności dla całego sektora bankowego. Ograniczony krąg podmiotów decydujących o stawce utrudnia ocenę jej obiektywności i podważa transparentność mechanizmu ustalania oprocentowania kredytów.

Powiązanie ze stopą NBP

Choć WIBOR pozostaje skorelowany ze stopą referencyjną NBP, nie jest z nią tożsamy. Do poziomu stóp banku centralnego doliczany jest rynkowy spread, co prowadzi do dodatkowego wzrostu kosztu kredytu. Co istotne, wskaźnik ten wyprzedza decyzje organów monetarnych i opiera się na prognozach, a nie na faktach, co zwiększa niepewność po stronie Kredytobiorców.

Wpływ na raty kredytu

Zmiany WIBOR bezpośrednio przekładają się na wysokość rat, niezależnie od zastosowanego tenoru czy rodzaju rat. Zarówno raty równe, jak i malejące pozostają wrażliwe na wzrost wskaźnika, co w praktyce prowadzi do istotnego zwiększenia całkowitego kosztu kredytu oraz długotrwałych nadpłat.

Możliwość eliminacji WIBOR

Coraz liczniejsze orzeczenia sądów potwierdzają, że umowy oparte na WIBOR mogą zawierać klauzule abuzywne, zwłaszcza w zakresie obowiązków informacyjnych banków. Stanowisko TSUE oraz sądów krajowych otwiera drogę do usunięcia WIBOR z umowy lub stwierdzenia jej nieważności, a w określonych przypadkach także do zastosowania Sankcja Kredytu Darmowego (SKD).

Aktualna linia orzecznicza pokazuje, że ryzyko zmiennej stopy procentowej nie musi obciążać Kredytobiorców przez cały okres kredytowania. Analiza umowy i podjęcie działań prawnych może prowadzić do odzyskania nadpłat lub trwałego wyeliminowania nieuczciwego mechanizmu oprocentowania, co w wielu przypadkach oznacza realną poprawę sytuacji finansowej.