TSUE bada uczciwość WIBOR-u w umowach kredytowych

Na forum Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) toczą się postępowania dotyczące zgodności umów kredytowych z klauzulą WIBOR z prawem unijnym. Opinia Rzecznik Generalnej TSUE w sprawie C-471/24, wydana we wrześniu 2025 roku, została uznana za korzystną dla Kredytobiorców. Dopuszcza bowiem badanie uczciwości umów z WIBOR-em w świetle Dyrektywy 93/13. Wątpliwości dotyczą jednak nie tylko umów zawartych po 2018 roku, lecz również wcześniejszych, gdy wskaźnik nie podlegał nadzorowi państwowemu.

Opinia TSUE a sprawa C-471/24

Rzeczniczka TSUE uznała, że umowy kredytowe muszą być napisane jasno i zrozumiale, a banki zobowiązane są do informowania o zasadach ustalania WIBOR-u i wpływie jego wahań na koszt kredytu. Opinia nie przesądza jednak o skutkach prawnych uznania postanowień za abuzywne – tę kwestię rozstrzygnie sam TSUE. Jeśli wyrok potwierdzi możliwość eliminacji WIBOR-u z umów, Kredytobiorcy mogą uzyskać prawo do Sankcji Kredytu Darmowego (SKD) lub znacznego obniżenia rat.

Pytania sądów o uczciwość WIBOR-u

Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie C-630/25 zwrócił się do TSUE z pytaniami dotyczącymi kredytów z 2007 roku, zawartych jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia BMR. Sędzia Michał Maj wskazał na brak nadzoru państwowego nad WIBOR-em i fakt, że był on oparty na deklaracjach banków, a nie rzeczywistych transakcjach. W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w sprawie C-586/25, pytając m.in. czy wskaźnik ustalany przez prywatne stowarzyszenie (ACI Polska) mógł naruszać równowagę kontraktową stron.

Manipulacje wskaźnikiem a brak nadzoru

Z analizy wynika, że przed 2018 rokiem WIBOR był podatny na manipulacje podobnie jak LIBOR, który został później zastąpiony przez SARON. Brak realnego nadzoru instytucjonalnego, oparcie na deklaracjach banków i brak przejrzystości w informowaniu Konsumentów powodują, że wskaźnik może być uznany za nieuczciwy. Banki, chcąc uniknąć niekorzystnych wyroków TSUE, próbują doprowadzać do ugód, które skutkują umorzeniem postępowań prejudycjalnych.

Skutki potencjalnego wyroku

Eksperci wskazują, że w przypadku uznania postanowień z WIBOR-em za abuzywne sądy krajowe będą mogły unieważniać całe umowy lub usuwać z nich wskaźnik, pozostawiając oprocentowanie oparte wyłącznie na marży. Oba warianty są korzystne dla Kredytobiorców – prowadzą do zwrotu nadpłat, obniżenia rat, a w niektórych przypadkach nawet do darmowego kredytu w ramach SKD.

Sprawy dotyczące WIBOR-u nabierają tempa, a kolejne sądy kierują do TSUE pytania prejudycjalne. Ostateczne stanowisko Trybunału może stać się przełomem w sporach między Kredytobiorcami a bankami i zdefiniować na nowo standardy przejrzystości w polskich umowach kredytowych. Wyrok w sprawie C-471/24, spodziewany jeszcze w tym roku, może przesądzić o losach tysięcy umów i potwierdzić prawo Konsumentów do rzetelnej informacji i uczciwego kredytu.