TSUE a WIBOR: co czeka kredyty złotowe?

W polskich sprawach o kredyty złotowe narasta fala pytań do TSUE o uczciwość klauzul odsyłających do WIBOR. Na wokandzie są zarówno umowy sprzed 2018 roku, gdy wskaźnik administrowało ACI Polska, jak i kontrakty zawarte po wejściu w życie rozporządzenia BMR i przejęciu roli administratora przez GPW Benchmark. W tle pojawia się spór o standardy informacyjne banków, przejrzystość mechanizmu oraz potencjalną podatność na manipulacje, co może przełożyć się na unieważnienia umów lub eliminację WIBOR z rozliczeń.

Nowe pytania z Warszawy

We wrześniu sędzia Michał Maj skierował do TSUE sprawę C-630/25 dotyczącą kredytu z 2007 roku, akcentując brak nadzoru państwowego nad wskaźnikiem przed 2018 rokiem, oparcie na deklaracjach banków zamiast rzeczywistych transakcji oraz ryzyko zniekształcenia kosztu finansowania. Pytania dotyczą również obowiązków informacyjnych banku wobec Kredytobiorcy, w tym wskazania administratora i zasad wyznaczania wskaźnika.

Opinia Rzecznik Generalnej TSUE

W opinii z 11 września w sprawie C-471/24 Rzeczniczka Generalna TSUE dopuściła badanie umów z WIBOR pod kątem abuzywności na gruncie dyrektywy 93/13. Podkreślono wymóg prostego języka, ujawnienia nazwy wskaźnika, administratora i wpływu wahań na koszt kredytu. Wskazano, że bank nie może zniekształcać charakteru wskaźnika, a dane wejściowe w przeważającej mierze stanowią deklaracje banków, co budzi wątpliwości co do przejrzystości i rzetelności.

Pytania z Warszawy-Pragi

W sprawie C-586/25 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga zapytał m.in., czy klauzule oprocentowania są przejrzyste, gdy umowa nie opisuje metody ustalania wskaźnika ani nie gwarantuje dostępu do źródła danych przez cały okres kredytowania. Sąd wskazał także na brak nadzoru nad ACI Polska i potencjalne naruszenie równowagi kontraktowej. Rozważane są dwie ścieżki – eliminacja WIBOR przy zachowaniu marży lub unieważnienie umowy w całości.

Skutki prawne dla Kredytobiorców

Jeżeli postanowienia z WIBOR zostaną uznane za nieuczciwe, sądy mogą stwierdzić nieważność umowy albo kontynuować ją bez WIBOR, z oprocentowaniem równym marży. W pierwszym przypadku możliwa jest Sankcja Kredytu Darmowego (SKD), czyli rozliczenie wyłącznie kapitału bez odsetek i opłat, w drugim – znaczące obniżenie rat i zwrot nadpłat na rzecz Kredytobiorcy.

Drożejące kredyty hipoteczne

Po cyklu podwyżek od 2021 roku raty wielu kredytów wzrosły nawet o 100% i więcej, co podkopało zaufanie do sektora bankowego. Choć 8 października stopa referencyjna NBP spadła do 4,5%, a WIBOR 3M i 6M zareagowały w dół, kredyty hipoteczne w Polsce pozostają jednymi z najdroższych w Europie. Wciąż żywe są wątpliwości dotyczące uczciwości konstrukcji wskaźnika i rzetelności informowania Klientów.

Reakcja sektora bankowego

Banki publicznie utrzymują, że „WIBOR jest okej”, równocześnie starając się wygaszać sprawy z pytaniami prejudycjalnymi poprzez ugody, co prowadzi do umorzeń postępowań przed TSUE. Mimo to kolejne sądy w całym kraju kierują nowe pytania, utrzymując spór w agendzie Trybunału i wzmacniając pozycję Kredytobiorców w sporach o uczciwość umów.

Intensyfikacja pytań do TSUE o WIBOR wskazuje na systemowy charakter problemu przejrzystości i nadzoru nad wskaźnikami referencyjnymi. Rozstrzygnięcia Trybunału – zwłaszcza w sprawach C-471/24, C-586/25 i C-630/25 – mogą wyznaczyć nowy standard oceny klauzul oprocentowania w kredytach złotowych, otwierając drogę do Sankcji Kredytu Darmowego lub istotnych korekt rat, co dla Kredytobiorców oznacza realne skutki finansowe i wzmocnienie ochrony prawnej.