Sankcja Kredytu Darmowego a odsetki od prowizji

30 lipca 2025 roku odbyło się posiedzenie Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 15/25, dotyczącej Sankcji Kredytu Darmowego. Przedmiotem analizy było pięć pytań prawnych zadanych przez Sąd Okręgowy w Poznaniu. Ich rozstrzygnięcie może w znacznym stopniu wpłynąć na sytuację Klientów posiadających kredyty gotówkowe oraz ukształtować linię orzeczniczą w zakresie oceny abuzywnych postanowień w umowach kredytowych.

Znaczenie sprawy III CZP 15/25

Sąd Najwyższy rozpatrzył pięć kluczowych pytań, które miały na celu doprecyzowanie, kiedy i w jakim zakresie może zostać zastosowana Sankcja Kredytu Darmowego. Wątpliwości dotyczyły m.in. tego, czy sąd ma badać umowę również poza zakresem wskazanym przez Kredytobiorcę, jak liczyć roczny termin na złożenie oświadczenia o sankcji oraz czy sama obecność abuzywnej klauzuli wystarczy do przyznania konsumentowi prawa do darmowego kredytu.

Przepisy niedostosowane do praktyki

Obowiązująca jeszcze ustawa o kredycie konsumenckim w sposób ogólnikowy reguluje kwestie sankcji, przez co sądy mają trudność w wypracowaniu jednolitego orzecznictwa. Nowa ustawa, która wejdzie w życie w 2026 roku, przewiduje m.in. miarkowanie sankcji, czyli uzależnienie jej od stopnia naruszenia obowiązków przez kredytodawcę, co może wpłynąć na zmniejszenie liczby pełnych umorzeń zobowiązań.

Pobieranie odsetek od nienależnych kwot

Jednym z najważniejszych tematów było oprocentowanie kosztów prowizji kredytowej – środków, których Konsument nie otrzymał do ręki. Praktyka ta była powszechnie stosowana przez banki i skutkowała znaczącym zwiększeniem całkowitego kosztu kredytu. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentów, że tego rodzaju działanie może prowadzić do naruszenia interesów Konsumentów i uzasadnia zastosowanie sankcji.

Wpływ orzeczeń unijnych i krajowych

Orzecznictwo TSUE oraz uchwały Sądu Najwyższego mogą stać się kluczowe dla przyszłości kredytów konsumenckich. Sprawy C-566/24, C-744/24 i C-831/24 dotykają bezpośrednio problemu kredytowania kosztów kredytu. Banki próbują uniknąć unijnego wyroku poprzez wcześniejsze ugody, co świadczy o potencjalnie negatywnych konsekwencjach uznania ich praktyk za nieuczciwe.

Wzmocnienie pozycji Konsumenta

Nowa ustawa o kredycie konsumenckim, której wejście w życie planowane jest na 2026 rok, przewiduje szereg zmian mających na celu zwiększenie ochrony Konsumentów. Wprowadzone zostaną m.in. bardziej szczegółowe obowiązki informacyjne, regulacje dotyczące sprzedaży łączonej oraz zasady transparentnego porównywania ofert kredytowych. Celem ustawodawcy jest ograniczenie abuzywnych praktyk i zwiększenie przejrzystości relacji między bankiem a Klientem.

Sąd Najwyższy nie zakończył jeszcze procesu kształtowania ostatecznej linii orzeczniczej, ale wskazał kierunek, w którym powinny zmierzać sądy rozpatrujące sprawy związane z Sankcją Kredytu Darmowego. Banki, które dotąd bagatelizowały ten problem, muszą liczyć się z rosnącą presją prawną i ryzykiem finansowym. Natomiast dla Kredytobiorców otwiera się realna droga do dochodzenia swoich praw i kwestionowania umów, które zawierają niekorzystne i nieuczciwe postanowienia.