Rząd a prawnicy frankowi – spór o prawa Konsumentów

Dyskusja wokół projektowanej ustawy frankowej ujawniła silne napięcia pomiędzy Ministerstwem Sprawiedliwości a kancelariami reprezentującymi Kredytobiorców. W przestrzeni publicznej pojawia się coraz więcej sygnałów świadczących o tym, że prace legislacyjne mogą w praktyce prowadzić do wyciszenia roszczeń konsumenckich, ograniczenia niezależności pełnomocników i zmniejszenia kosztów sektora bankowego. Analiza wypowiedzi przedstawicieli resortu wskazuje, iż działania te nie koncentrują się na usprawnieniu postępowań sądowych, lecz na osłabieniu pozycji osób dochodzących przed sądami swoich praw, chronionych w świetle orzecznictwa TSUE.

Narracja uderzająca w kancelarie

Przedstawiciele resortu sprawiedliwości coraz śmielej przedstawiają kancelarie frankowe jako beneficjentów przewlekłości procesów i głównych przeciwników reformy. Publiczne podkreślanie rzekomych strat finansowych branży po wdrożeniu ustawy sprawia wrażenie próby podważenia społecznego zaufania do pełnomocników, mimo że to oni przez lata wskazywali na nadużycia sektora bankowego i prowadzili Konsumentów do unieważnień wadliwych umów.

Korzyści banków ukryte w przepisach

Projekt ustawy frankowej przewiduje rozwiązania, które realnie wzmacniają pozycję banków w sporach, m.in. poprzez umożliwienie późnego zgłaszania potrącenia czy odzyskiwanie części opłat sądowych. Mechanizmy te mogą w praktyce wydłużać postępowania oraz generować dla Kredytobiorców ryzyko dodatkowych kosztów, szczególnie gdy sąd weźmie pod uwagę przedawnione roszczenia banku, kierując się względami słuszności.

Wykorzystywanie niejasności w sądach

W projekcie ustawy pominięto problem zróżnicowanej praktyki orzeczniczej, w tym stosowania przez część sędziów teorii salda, sprzecznej z utrwaloną linią TSUE. Zamiast przeciwdziałać patologiom, przepisy mogą utrwalić rozbieżności i utrudnić dochodzenie roszczeń odsetkowych, szczególnie w sytuacjach, gdy zarzut potrącenia zgłaszany jest dopiero w II instancji. Takie działanie wprost ingeruje w prawo do sądu i ogranicza dwuinstancyjność kontroli.

Przekierowanie uwagi opinii publicznej

Wypowiedzi przedstawicieli resortu wskazują na próbę przerzucenia odpowiedzialności za chaos prawny na kancelarie reprezentujące stronę konsumencką. Jednocześnie pomija się fakt, że rynek usług prawnych od lat wymaga regulacji, o które zabiega m.in. Naczelna Rada Adwokacka. Utrzymywanie nieuporządkowanego środowiska pozwala rządzącym przypisywać winę całej branży, rozmywając odpowiedzialność i wzmacniając negatywną narrację.

Roszczenia wykraczające poza franki

Rosnąca liczba spraw dotyczących SKD czy kredytów opartych o WIBOR sygnalizuje, że problemy sektora bankowego nie kończą się na umowach frankowych. Dlatego przedstawiane działania mogą mieć na celu powstrzymanie fali kolejnych pozwów, zanim Konsumenci zaczną skutecznie kwestionować kolejne produkty bankowe. Próba zdyskredytowania pełnomocników wydaje się więc elementem szerszej strategii ochrony stabilności finansowej kosztem praw obywateli.

Analiza działań i narracji Ministerstwa Sprawiedliwości wskazuje, że projekt ustawy frankowej może prowadzić do ograniczenia aktywności kancelarii zajmujących się sprawami przeciwko bankom, co wprost osłabia pozycję Kredytobiorców. Zamiast wprowadzać rozwiązania usprawniające pracę sądów i wspierające jednolitość orzeczniczą, projektowane przepisy mogą utrwalić istniejące patologie i stworzyć bankom dodatkowe narzędzia obrony. W efekcie osłabione zostanie zaufanie do zawodów zaufania publicznego, a tym samym zmaleje gotowość do dochodzenia swoich praw.