Banki wycofują pytania z TSUE

W polskim sektorze bankowym narasta zjawisko polegające na szybkim wygaszaniu krajowych sporów sądowych, z których sędziowie kierują pytania prejudycjalne do TSUE. Banki coraz częściej decydują się na ugody lub uznanie roszczeń, by doprowadzić do wykreślenia sprawy z unijnej wokandy jeszcze przed wydaniem wyroku. Praktyka ta budzi poważne wątpliwości, szczególnie w kontekście sporów dotyczących WIBORu, hipotek frankowych oraz Sankcji Kredytu Darmowego (SKD), w których stawka dla sektora może okazać się wyjątkowo wysoka.

Groźne pytania prejudycjalne

Banki dążą do wygaszenia krajowych postępowań, które stały się podstawą skierowania pytań prejudycjalnych dotyczących klauzul zmiennego oprocentowania. Po zawarciu ugody lub uznaniu roszczeń sąd wnioskuje o wykreślenie sprawy z TSUE, co zamyka drogę do wydania wyroku mogącego stworzyć jednoznaczną linię orzeczniczą. Strategia ta szczególnie widoczna jest w sprawach o WIBOR, umowy frankowe oraz SKD, w których odpowiedzi Trybunału mogłyby otworzyć drogę do masowych pozwów.

Walka z pytaniami o SKD

W sprawach dotyczących SKD kluczowe są pytania o oprocentowanie kosztów dodatkowych, które często wliczano do całkowitej kwoty kredytu. Powszechna praktyka obejmowania odsetkami prowizji, opłat czy ubezpieczeń naraziłaby sektor na skumulowane roszczenia, dlatego banki regularnie dążą do wygaszenia takich postępowań, zanim TSUE wyda wiążącą wykładnię.

Przedawnienie roszczeń banków

Sektor finansowy z niepokojem obserwuje również pytania prejudycjalne dotyczące początku biegu terminu przedawnienia dla roszczeń banku po unieważnieniu umowy. Niejasność w tym zakresie grozi utratą prawa do dochodzenia zwrotu kapitału w tysiącach spraw. Właśnie dlatego sprawy takie jak C-259/25 znikają z rejestrów TSUE po błyskawicznych działaniach stron w kraju.

WIBOR a obowiązki informacyjne

Mimo pozornego optymizmu sektora po opinii Rzeczniczki Generalnej w sprawie C-471/24, głównym problemem dla banków pozostają zarzuty dotyczące braku właściwego informowania o ryzyku zmiennej stopy. Dodatkowo pojawia się kwestia okresów, w których WIBOR był opracowywany przez podmioty prywatne nieobjęte realnym nadzorem. Pytania dotyczące tych obowiązków informacyjnych banki starają się usuwać z TSUE, co widać po wykreśleniu spraw inicjowanych przez sądy, w tym dotyczących ING.

Świadkowie banków w sporach o WIBOR

Wyjątkowo szczegółowe zeznania pracowników banków w procesach o WIBOR budzą poważne wątpliwości. Zdolność do precyzyjnego odtwarzania zdarzeń sprzed wielu lat znacząco odbiega od praktyki obserwowanej w sprawach frankowych, gdzie świadkowie najczęściej nie pamiętają szczegółów ani Kredytobiorców. Dodatkowo część świadków potwierdza przygotowywanie się do zeznań przy wsparciu prawników banku, co rodzi pytania o rzetelność ich wypowiedzi.

Zmiana wskaźnika a ryzyko prawne banków

Wygaszanie WIBORu i zastępowanie go wskaźnikiem POLSTR nie zamknie sporów sądowych, ponieważ umowy są oceniane według stanu z dnia podpisania. Oznacza to, że nawet jeśli nowe wskaźniki zostaną wdrożone, Kredytobiorcy nadal mogą wykazywać naruszenia obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka zmiennego oprocentowania w umowach zawartych w poprzednich latach.

Działania banków zmierzające do wycofywania spraw z TSUE przeczą publicznym deklaracjom o pełnym bezpieczeństwie prawnym umów opartych na WIBORze i innych wskaźnikach referencyjnych. Intensywność prób wygaszania postępowań prejudycjalnych jednoznacznie wskazuje, że sektor obawia się prokonsumenckich wyroków, które mogłyby na trwałe ukształtować linię orzeczniczą w Polsce. Każde kolejne unijne orzeczenie zbliża rynek do momentu, w którym sądy mogą uznać klauzule zmiennego oprocentowania za nieuczciwe, co w efekcie może doprowadzić do usunięcia WIBORu z wielu umów lub całkowitego ich unieważnienia.