WIBOR a IRPH – analiza wyroku TSUE C-300/23

12 grudnia 2024 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-300/23 dotyczącej hiszpańskiego wskaźnika referencyjnego IRPH. Na pierwszy rzut oka mogłoby wydawać się, że wyrok ten nie dotyczy bezpośrednio polskiego WIBOR-u. Warto zwrócić uwagę na uzasadnienie TSUE, które daje możliwość przeanalizowania zasadności stosowania stawki w umowach kredytowych. Orzeczenie korzystnie wpływa na Kredytobiorców oraz wzmacnia ich argumenty w walce o transparentność warunków umów kredytowych, co finalnie niesie negatywne konsekwencje dla polskiego sektora bankowego.

IRPH (Índice de Referencia de Préstamos Hipotecarios)

Hiszpański wskaźnik referencyjny różniący się znacząco od polskiej stawki WIBOR. IRPH opiera się na rzeczywistych transakcjach, a jego wartość wynika z oprocentowania kredytów hipotecznych oferowanych przez instytucje finansowe. Publikacja wskaźnika jest regulowana prawnie, co zapewnia wysoki poziom transparentności.

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate)

Wskaźnik oparty na deklaracjach banków dotyczących stawek, po których byłyby skłonne pożyczać środki na rynku międzybankowym. WIBOR nie uwzględnia rzeczywistych transakcji, co wzbudza liczne kontrowersje. Wskaźnik był przez wiele lat ustalany przez prywatne podmioty bez odpowiedniej kontroli regulacyjnej. Ta informacja dodatkowo podważa wiarygodność stawki.

Wyrok TSUE w sprawie IRPH pokazuje, że wskaźnik może zostać uznany za nieuczciwy, jeśli nie spełnia wymogu przejrzystości, mimo iż jest oparty na rzeczywistych transakcjach. Trybunał podkreślił, że sektor bankowy nie jest zwolniony z obowiązku działania w dobrej wierze tylko ze względu na stosowanie wskaźnika ustanowionego przez organy publiczne. Każda sprawa powinna być traktowana indywidualnie, a warunki uczciwie przedstawiane Konsumentom.

Tym samym pojawia się istotne pytanie dotyczące zasadności stosowania stawki WIBOR w umowach kredytowych. Jeśli możliwe jest kwestionowanie wskaźnika transakcyjnego IRPH, to tym bardziej uznaje się za stosowne do wyeliminowania WIBOR-u opierającego się na deklaracjach banków. Decyzje TSUE mogą pomóc Konsumentom w walce o bardziej przejrzysty rynek finansowy, uczciwe warunki kredytowe, a nawet unieważnienia umów z niekorzystnymi klauzulami.