Teoria salda pod lupą TSUE

Po wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 roku w sprawie C-396/24 środowisko bankowe rozpoczęło intensywną ofensywę narracyjną, mającą na celu przedstawienie teorii salda jako jedynej dopuszczalnej metody rozliczeń w sprawach o nieważność umów frankowych. Choć wielu prawników i sądów nie zgadza się z taką interpretacją, chaos w orzecznictwie pogłębia się. W odpowiedzi na powstałe wątpliwości do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trafiły nowe pytania prejudycjalne zarejestrowane pod sygnaturą C-510/25. Ich celem jest jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy teoria salda może być stosowana wobec Konsumenta.

Chaos po wyroku TSUE

Po czerwcowym wyroku TSUE banki natychmiast rozpoczęły działania medialne, sugerując, że Trybunał zakwestionował teorię dwóch kondykcji. Informacje te rozprzestrzeniły się w mediach i części sądów, mimo że z analizy orzeczenia nie wynika jednoznaczne poparcie dla teorii salda. W efekcie niektóre sądy zaczęły przyjmować nową linię orzeczniczą, co wywołało niepewność wśród Frankowiczów.

Podzielone sądy apelacyjne

Z danych kancelarii frankowych wynika, że tylko jeden z jedenastu sądów apelacyjnych zaczął orzekać według teorii salda, a i to jedynie częściowo. W zdecydowanej większości przypadków nadal obowiązuje teoria dwóch kondykcji. Znaczącym wyjątkiem jest apelacja wrocławska, która już wcześniej opowiadała się za saldem. Pojawiły się również głosy ze strony Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu z 9 lipca 2025 r. przywołał wyrok C-396/24 jako podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej Kredytobiorcy.

Teoria salda a teoria dwóch kondykcji

Wybór teorii salda oznacza dla Kredytobiorców poważne ograniczenia finansowe. Przy tej metodzie Konsument może żądać zwrotu nadpłaty dopiero po spłacie pełnej kwoty kapitału kredytu, co eliminuje możliwość uzyskania odsetek ustawowych za opóźnienie. Dla porównania, przy teorii dwóch kondykcji możliwe jest uzyskanie znacznych kwot tytułem odsetek – w przykładowej sprawie blisko 50 tys. zł. Różnica w efekcie końcowym jest więc ogromna.

Nowe pytania do TSUE

W obliczu rosnącego zamieszania były przewodniczący XXVIII Wydziału Cywilnego SO w Warszawie, dr Tomasz Niewiadomski, skierował do TSUE dwa pytania prejudycjalne, mające rozwiać wszelkie wątpliwości co do dopuszczalności teorii salda wobec Konsumenta. Dotyczą one zarówno momentu powstania roszczenia, jak i prawa do odsetek ustawowych za opóźnienie. Sędzia uznał, że teoria salda jest sprzeczna z dyrektywą 93/13 oraz polskim kodeksem cywilnym.

Konsekwencje dla ustawy frankowej

Planowana ustawa frankowa, która zakłada rozliczenia w jednym postępowaniu niezależnie od preferencji Konsumenta, może zostać całkowicie zdyskredytowana, jeśli TSUE uzna teorię salda za sprzeczną z prawem unijnym. Ucierpieć może nie tylko Ministerstwo Sprawiedliwości, ale też Sąd Najwyższy oraz sądy apelacyjne, które przyjęły bankową wykładnię czerwcowego wyroku.

Narracja banków kontra Frankowicze

W okresie oczekiwania na odpowiedź TSUE banki kontynuują działania dezinformacyjne, próbując przekonać sądy do swojej interpretacji. Wspierają ich niektórzy przedstawiciele resortu oraz dziennikarze, którzy publicznie podważają motywacje Kredytobiorców oraz kancelarii frankowych. Celem tych działań jest zniechęcenie Frankowiczów do składania pozwów i zmuszenie ich do zawierania niekorzystnych ugód.

Niepewność i ograniczenia procesowe

Frankowicze, którzy otrzymają niekorzystne wyroki przed ogłoszeniem decyzji w sprawie C-510/25, mogą nie mieć możliwości ich zaskarżenia, jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekroczy 50 tys. zł. Wielu Kredytobiorców zostanie więc pozbawionych prawa do dochodzenia ustawowych odsetek, mimo że TSUE może w przyszłości jednoznacznie im je przyznać.

Niejasna sytuacja jest wykorzystywana przez sektor bankowy w celu zniechęcenia Kredytobiorców do dalszej walki sądowej. Nowe pytania prejudycjalne skierowane do TSUE mają szansę definitywnie rozstrzygnąć spór o teorię salda. Sprawa rozliczeń umów frankowych to dziś kwestia prawa, a także test wiarygodności wymiaru sprawiedliwości.