Spory o SKD a ryzyko cesji wierzytelności

Sankcja Kredytu Darmowego (SKD) stała się jednym z najważniejszych zagadnień związanych z ochroną osób korzystających z kredytów konsumenckich. Według danych przywołanych podczas Europejskiego Kongresu Finansowego liczba powództw związanych z SKD wzrosła z 15 tys. na koniec 2024 r. do 25 tys. rok później.

Cesja wymaga ostrożności

Jednym z modeli oferowanych Kredytobiorcom jest odpłatne przeniesienie wierzytelności na wyspecjalizowaną spółkę. W zamian za uzyskanie prawa do dochodzenia roszczenia podmiot taki wypłaca określoną kwotę, która niejednokrotnie stanowi jedynie niewielką część potencjalnej wartości sprawy.

Sprzedaż roszczenia nie oznacza automatycznego przejęcia zobowiązania kredytowego. Dług wobec kredytodawcy nadal obciąża osobę, która zawarła umowę, chyba że instytucja finansowa wyrazi zgodę na jego przejęcie przez inny podmiot.

Kontrola umów przez sądy

Umowy zawierane ze skupami wierzytelności mogą zawierać postanowienia niekorzystne dla Konsumentów. Wątpliwości odnoszą się m.in. do sposobu ustalania wynagrodzenia, zakresu odpowiedzialności spółki oraz warunków rozwiązania współpracy.

Problem ten trafił przed TSUE. W wyroku z 9 października 2025 r. w sprawie C-80/24 wskazano, że sąd krajowy jest uprawniony do zbadania umowy cesji zawartej pomiędzy Konsumentem a profesjonalnym nabywcą wierzytelności, choć nie ma obowiązku przeprowadzania takiej kontroli z urzędu.

Koszty obsługi sprawy

Niska opłata początkowa nie zawsze oznacza korzystne warunki finansowe. W umowach firm odszkodowawczych pojawiają się wynagrodzenia uzależnione od wyniku sprawy, kary za wypowiedzenie współpracy oraz ograniczenia utrudniające samodzielne zawarcie ugody.

Przed podpisaniem dokumentów należy więc ustalić pełny koszt obsługi, wysokość premii za sukces oraz zasady rozliczenia po zakończeniu procesu. Szczególnej analizy wymagają zapisy o zrzeczeniu się roszczeń, poufności i prawie podmiotu do podejmowania decyzji procesowych.

Tysiące spraw w Poznaniu

Działalność skupów wierzytelności wpływa także na obciążenie sądów. Do Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda skierowano ok. 10 tys. spraw związanych z SKD, w których roszczenia były dochodzone przez profesjonalne podmioty.

Mechanizm ten wiązano z wyborem sądu na podstawie siedziby spółki posiadającej wierzytelność. W rezultacie znaczna liczba postępowań została skoncentrowana w jednej jednostce, mimo że pierwotni Kredytobiorcy mieszkali w różnych częściach Polski.

Planowane zmiany w procedurze

Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa zmianę zasad ustalania właściwości miejscowej sądów. Po przeniesieniu wierzytelności sprawa miałaby nadal trafiać do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania jej pierwotnego właściciela.

Takie rozwiązanie służyłoby rozproszeniu postępowań i ograniczeniu kierowania dużej liczby pozwów do wybranych jednostek. Nie eliminowałoby jednak problemów związanych z treścią umów cesji ani poziomem ochrony osób korzystających z usług pośredników.

SKD wyzwaniem dla sektora

Ryzyko prawne wynikające z SKD było jednym z tematów Europejskiego Kongresu Finansowego, który odbył się w czerwcu 2026 r. Przedstawiciele sektora dyskutowali m.in. o skali pozwów, konstrukcji umów kredytowych oraz możliwych zmianach proceduralnych.

W debacie pojawiły się propozycje obowiązkowego postępowania reklamacyjnego oraz wprowadzenia zamkniętego terminu na dochodzenie roszczeń. Rozważano także uproszczenie dokumentacji i dokładniejsze monitorowanie postanowień stosowanych w umowach kredytowych.

Doświadczenie pełnomocnika

Sprawy związane z SKD wymagają szczegółowej oceny umowy, kosztów kredytu oraz sposobu realizacji obowiązków informacyjnych. Samo wystąpienie błędu w dokumentacji nie przesądza automatycznie o wyniku procesu.

Przed powierzeniem sprawy warto zweryfikować doświadczenie pełnomocnika, model wynagrodzenia i zakres odpowiedzialności. Istotne jest, aby reprezentację prowadził adwokat lub radca prawny posiadający praktykę w sporach z instytucjami finansowymi.

Wzrost liczby spraw o SKD pokazuje, że poprawność umów kredytu konsumenckiego pozostaje istotnym problemem prawnym. Jednocześnie dochodzenie roszczeń wymaga świadomego wyboru sposobu prowadzenia postępowania i dokładnej oceny warunków proponowanych przez pośredników.