Nowa ustawa ograniczy Sankcję Kredytu Darmowego

Projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim budzi kontrowersje. Choć zakłada on wdrożenie unijnych dyrektyw mających wzmocnić ochronę Konsumentów, jego realne skutki mogą przynieść znaczące osłabienie przepisów chroniących Kredytobiorców. Wprowadzony zostanie nowy mechanizm stopniowania sankcji, który znacznie ograniczy dotychczasowe uprawnienia wynikające z tzw. Sankcji Kredytu Darmowego.

Miarkowanie sankcji zamiast jednej kary

Nowy projekt ustawy zastępuje jednolitą Sankcję Kredytu Darmowego systemem trzech odmiennych sankcji zależnych od rodzaju naruszenia. Tylko w najpoważniejszych przypadkach bank zostanie pozbawiony prawa do odzyskania kapitału, odsetek i kosztów kredytu. W większości sytuacji kara będzie ograniczona jedynie do połowy odsetek lub samych kosztów pozaodsetkowych.

Sprzeczność z orzeczeniem TSUE

Zmiany proponowane przez rząd stoją w sprzeczności z orzeczeniem TSUE z lutego 2025 roku (C-472/23), w którym dopuszczono jednolitą i surową Sankcję Kredytu Darmowego za złamanie obowiązków informacyjnych przez kredytodawcę. Mimo to rząd przychylił się do postulatów sektora bankowego i wprowadził przepisy przewidujące gradację konsekwencji.

Związek Banków Polskich skutecznie lobbował

ZBP od ponad roku lobbuje za złagodzeniem obowiązujących przepisów i ograniczeniem skuteczności Sankcji Kredytu Darmowego. W efekcie nowe regulacje znacznie zawężają katalog przypadków, w których Konsument będzie mógł skorzystać z dotychczasowego przywileju zwrotu wyłącznie kapitału bez dodatkowych kosztów.

Przepisy a unijne regulacje

Projekt przewiduje również szereg rozwiązań pozytywnych dla Konsumentów, takich jak rozszerzenie definicji kredytu konsumenckiego, zakaz wprowadzających w błąd reklam czy obowiązek przedstawiania kluczowych informacji w przystępnej formie. Zmiany te jednak wynikają głównie z konieczności wdrożenia unijnych dyrektyw, a nie z inicjatywy krajowego ustawodawcy.

Więcej spraw trafi do sądów

Nowy system sankcji zakłada możliwość kwestionowania przez banki zasadności zastosowania obniżonego wymiaru odsetek przed sądem. Oznacza to, że wiele spraw będzie musiało zostać rozstrzygniętych na drodze sądowej, co wydłuży postępowania i zwiększy koszty dochodzenia praw przez Konsumentów.

Ograniczenie Sankcji Kredytu Darmowego

W nowej ustawie zachowana zostanie dotychczasowa Sankcja Kredytu Darmowego, ale jej zastosowanie będzie możliwe wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach, np. przy braku RRSO w umowie czy niedoręczeniu treści umowy na trwałym nośniku. Większość pozostałych naruszeń będzie karana łagodniejszymi sankcjami.

Działania w określonym terminie

Złożenie pisemnego oświadczenia przez Konsumenta w terminie do roku od dnia spłaty całkowitej kwoty kredytu będzie warunkiem skorzystania z jakiejkolwiek sankcji. Brak działania w tym czasie skutkować będzie utratą możliwości dochodzenia roszczeń, co może działać na niekorzyść mniej świadomych Kredytobiorców.

Wprowadzenie nowej ustawy o kredycie konsumenckim może znacząco zmienić krajobraz ochrony praw Konsumentów w Polsce. Choć niektóre przepisy poprawiają przejrzystość ofert i ograniczają manipulacyjne praktyki reklamowe, najważniejszą zmianą pozostaje ograniczenie Sankcji Kredytu Darmowego. Wbrew stanowisku TSUE i oczekiwaniom Kredytobiorców rząd zdecydował się na rozwiązania korzystne przede wszystkim dla sektora bankowego.