Spory o SKD nowym wyzwaniem dla sektora bankowego

Ustawa frankowa podpisana przez Prezydenta RP 17 lipca 2026 r. ma usprawnić postępowania związane z kredytami w CHF i ograniczyć część czynności obciążających sądy. Jednocześnie na znaczeniu zyskuje inny obszar sporów z instytucjami finansowymi – Sankcja Kredytu Darmowego (SKD). Wyrok TSUE w sprawie C-744/24 oraz oczekiwane dalsze rozstrzygnięcia w zakresie kredytów konsumenckich sprawiają, że właśnie ten segment staje się istotnym źródłem ryzyka prawnego dla sektora.

Odciążenie sądów ze spraw frankowych

Jednym z założeń ustawy frankowej jest usprawnienie postępowań poprzez m.in. szersze wykorzystanie posiedzeń niejawnych, przesłuchań na piśmie i zdalnego udziału świadków. Istotną zmianą jest także automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat po doręczeniu pozwu instytucji finansowej, bez konieczności występowania o zabezpieczenie.

Przepisy przewidują ponadto zachęty do cofania części środków zaskarżenia oraz możliwość rozliczenia wzajemnych roszczeń w ramach jednego postępowania. Jeżeli mechanizmy te ograniczą liczbę spraw frankowych pozostających w sądach, zwolnione zasoby będą mogły zostać wykorzystane przy rozpoznawaniu innych sporów konsumenckich.

Wzrost znaczenia sporów o SKD

SKD pozwala w określonych przypadkach na zwrot kredytu konsumenckiego bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. Jej zastosowanie jest związane z naruszeniem przez kredytodawcę wskazanych w ustawie obowiązków, w tym wymogów informacyjnych odnoszących się do treści umowy.

Według danych przywołanych w materiale źródłowym do końca 2025 r. do sądów trafiło ok. 25 tys. spraw o SKD o wartości 0,8 mld zł. Skala postępowań pozostaje zatem znacznie mniejsza niż w przypadku kredytów frankowych, jednak kolejne rozstrzygnięcia na poziomie unijnym mogą mieć istotne znaczenie dla dalszego kształtowania orzecznictwa.

Znaczenie wyroku TSUE z kwietnia

Ważnym wydarzeniem był wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24. Trybunał odniósł się w nim do pobierania odsetek od kosztów kredytu finansowanych przez kredytodawcę, tj. prowizji, opłat czy składek ubezpieczeniowych. Stanowisko TSUE ma znaczenie dla oceny sposobu konstruowania części umów kredytów konsumenckich.

Konsekwencje finansowe takich sporów mogą być znaczące. Z przedstawionych w materiale danych NBP wynika, że przy założeniu wadliwości 30% umów koszty sektora mogłyby sięgnąć ok. 20 mld zł, natomiast w najbardziej skrajnym scenariuszu obejmującym wszystkie kontrakty – ok. 60 mld zł.

Oczekiwanie na kolejne stanowisko TSUE

Kolejną istotną kwestią pozostaje sprawa C-831/24. W opinii z 11 czerwca 2026 r. Rzecznik Generalny TSUE odniósł się do obowiązku badania przez sąd z urzędu, czy umowa kredytu konsumenckiego spełnia wymagania wynikające z przepisów chroniących Konsumentów.

Opinia Rzecznika Generalnego nie jest wyrokiem i nie przesądza o ostatecznym stanowisku TSUE. Jeżeli jednak Trybunał przyjmie podobny kierunek, znaczenie kontroli treści umów przez sądy może wzrosnąć, co będzie istotne dla Kredytobiorców rozważających skorzystanie z SKD.

Zmiany w kredycie konsumenckim

Równolegle trwają prace związane z wdrożeniem unijnej dyrektywy CCD2 i przygotowaniem nowych regulacji w zakresie kredytu konsumenckiego. Jednym z ważnych zagadnień pozostaje przyszły kształt sankcji stosowanych w przypadku naruszenia obowiązków przez kredytodawcę.

Dyskusja nad SKD nabiera szczególnego znaczenia w świetle rozwijającego się orzecznictwa TSUE. Ostateczny zakres nowych regulacji będzie miał wpływ zarówno na poziom ochrony Konsumentów, jak i zasady odpowiedzialności instytucji finansowych za nieprawidłowości występujące w umowach.

Nowy kierunek sporów z instytucjami

Postępowania frankowe nadal stanowią znaczną część spraw prowadzonych przeciwko sektorowi finansowemu, jednak ich udział z czasem powinien maleć wraz z rozstrzyganiem kolejnych procesów. Jednocześnie na pierwszy plan stopniowo wysuwają się kredyty konsumenckie oraz kwestie związane z SKD.

Najbliższe miesiące będą istotne dla określenia dalszego kierunku orzecznictwa. Jeżeli liczba postępowań frankowych będzie spadać, a sprawy konsumenckie nadal będą napływać do sądów, struktura sporów z instytucjami finansowymi może wyraźnie się zmienić.

Ustawa frankowa ma za zadanie usprawnić prowadzenie spraw związanych z kredytami w CHF, natomiast równolegle rośnie znaczenie sporów o SKD. Wyrok TSUE w sprawie C-744/24, oczekiwane rozstrzygnięcie w sprawie C-831/24 oraz prace nad regulacjami dotyczącymi kredytu konsumenckiego będą miały istotny wpływ na dalszą sytuację Kredytobiorców i sektora finansowego. W efekcie ciężar sporów sądowych może stopniowo przesuwać się z kredytów frankowych w stronę umów konsumenckich.